La idea de reconciliación en el debate público español durante la transición a la democracia (1976-1986)

Loading...
Thumbnail Image

Full text at PDC

Publication date

2025

Advisors (or tutors)

Editors

Journal Title

Journal ISSN

Volume Title

Publisher

CRAI Universitat de Barcelona
Citations
Google Scholar

Citation

Javier Muñoz Soro, «La idea de reconciliación en el debate público español durante la transición a la democracia (1976-1986)». Cercles. Revista d’Història Cultural, 28, 141-177 ISSN: 1139- 0158. ISSN-e: 1699-7468. DOI: 10.1344/cercles2025.28.1006. Data de recepció: 17/01/2025. Data d’acceptació: 16/05/2025. Data de publicació: 28/11/2025.

Abstract

Seguramente no existe un concepto tan potente en la transición a la democracia en España tras la muerte del dictador como el de «reconciliación». Esa omnipresencia, asociada a otros conceptos como «consenso», «reforma» o «tercera España» en un mismo campo semántico, hace especialmente difícil y al mismo tiempo necesario su análisis historiográfico. La reconciliación remitía a la superación de la guerra de 1936- 1939, lo que cambiaba, según el contexto, era su naturaleza, alcance y límites. Cuestiones que aparecieron en el debate público y político, aunque no de manera central, y que fueron perdiendo relevancia ante el uso cada vez más retórico de la palabra. Esta, vaciada de sentido, acabó funcionando como un mito recurrente en la escenificación pública del consenso transicional.
There is probably no concept as powerful in Spain’s transition to democracy after the death of the dictator as that of “reconciliation”. Omnipresent, and associated with other concepts such as “consensus”, “reform” or “Third Spain” in the same semantic field, makes the historiographical analysis particularly difficult and at the same time necessary. Reconciliation referred to the overcoming of the 1936–1939 war; what changed depending on the context was its nature, scope and limits. These questions appeared in public and political debate, although not in a central way, and gradually lost relevance in the face of the increasingly rhetorical use of the word. Empty of meaning, the concept came to function as a recurrent myth in the public performance of the transitional consensus.
Segurament no hi ha cap concepte tan potent en la transició a la democràcia a Espanya després de la mort del dictador com el de reconciliació. Aquesta omnipresència, associada a altres conceptes com consens, reforma o tercera Espanya dins un mateix camp semàntic, en fa especialment difícil —i alhora necessària— l’anàlisi historiogràfica. La reconciliació remetia a la superació de la guerra de 1936-1939; el que canviava segons el context eren la seva naturalesa, el seu abast i els seus límits. Es tracta de qüestions que van aparèixer en el debat públic i polític, tot i que no de manera central, i que van anar perdent rellevància davant l’ús cada cop més retòric del mot. Aquest mot, buidat progressivament de contingut, acabà funcionant com un mite recurrent en l’escenificació pública del consens transicional.

Research Projects

Organizational Units

Journal Issue

Description

Número monográfico "Imaginarios de la reconciliación en la España democrática", coordinado por Javier Javier Muñoz Soro y Sara Santamaría Colmenero

UCM subjects

Unesco subjects

Keywords

Collections